Ένας αγώνας που θέλουν και οι δύο ηγέτες

Σύνταξη-Επιμέλεια: Στέλιος Βασιλούδης

Μπορεί να είναι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ, αλλά δεν υπάρχει ίχνος συμπάθειας μεταξύ του Γάλλου Προέδρου Emmanuel Macron και του Τούρκου Προέδρου Rejep Tayyip Erdogan. Κατά το παρελθόν, έχουν βρεθεί αντιμέτωποι σε διάφορα μέτωπα, από τον εμφύλιο πόλεμο της Λιβύης έως τη σύγκρουση μεταξύ της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν και τις τεταμένες διαφορές στην ανατολική Μεσόγειο. Όμως, η τελευταία τους αντιπαράθεση σηματοδοτεί ίσως την πιο απότομη κλιμάκωση, μέχρι τώρα.

Το περασμένο Σαββατοκύριακο, ο Erdogan αντέδρασε με πρωτοφανή οξύτητα στα σχόλια του Macron, σχετικά με το Ισλάμ. Ο Γάλλος πρόεδρος ανακοίνωσε πρόσφατα μια αμφιλεγόμενη εκστρατεία για να αλλάξει την πρακτική της πίστης μέσα στη Γαλλία, προειδοποιώντας ότι ορισμένοι μουσουλμάνοι στη χώρα, διαδίδουν πεποιθήσεις που αποκλίνουν από τις αξίες της δημοκρατίας και οι οποίες συχνά οδηγούν στη δημιουργία μιας αντι-κοινωνίας. Η προσπάθεια απέκτησε χαρακτήρα επείγουσας ανάγκης, μετά τον βίαιο αποκεφαλισμό ενός δασκάλου που είχε δείξει στους μαθητές καρικατούρες του προφήτη Μωάμεθ. Αυτές οι ίδιες εικόνες προβάλλονταν σε κυβερνητικά κτίρια, σε ορισμένες γαλλικές πόλεις, καθώς το έθνος θρηνούσε  τον χαμένο δάσκαλο.

Ο Erdogan, που συχνά κατηγορεί τη Δύση για υποκρισία και επιδιώκει να υπερασπιστεί τα δικαιώματα των Μουσουλμάνων εκτός της χώρας του, καυτηρίασε την έλλειψη αποδοχής της θρησκευτικής ελευθερίας από τον Macron, με ανήκουστο τρόπο. «Ποιο είναι το πρόβλημα αυτού του ατόμου που ονομάζεται Macron με τους Μουσουλμάνους και το Ισλάμ;» είπε, σε ομιλία του το Σάββατο. «Ο Macron χρειάζεται ψυχιατρική θεραπεία». Ο Erdogan είχε ειρωνευτεί τη διανοητική οξύτητα του Γάλλου ηγέτη πριν από ένα χρόνο, όταν ο Macron εξέφρασε την αποδοκιμασία του για τη στρατιωτική εισβολή της Άγκυρας στη βορειοανατολική Συρία. Αυτή τη φορά, η λεκτική επίθεση πυροδότησε γαλλική αντίδραση, με το Παρίσι να αποσύρει τον πρέσβη του στην Άγκυρα, την Κυριακή.

Τη Δευτέρα, ο Erdogan πέταξε το γάντι. Σε τηλεοπτική ομιλία, κάλεσε τους μουσουλμάνους να μποϊκοτάρουν γαλλικά προϊόντα σε ένδειξη αλληλεγγύης με τους αδελφούς τους στη Γαλλία, για τους οποίους είπε ότι «υποβάλλονται σε εκστρατεία λιντσαρίσματος, παρόμοια με εκείνη που υπέστησαν οι Εβραίοι στην Ευρώπη πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο». Το κάλεσμα του Erdogan είχε περιορισμένο αντίκτυπο στον αραβικό κόσμο. Διάφορες φατρίες στο Λίβανο, την πολιτική μεταρρύθμιση των οποίων υπερασπίστηκε ο Macron πρόσφατα, εξέδωσαν ανακοινώσεις που απαιτούν μεγαλύτερο σεβασμό στις θρησκευτικές ευαισθησίες. Αξιωματούχοι στην Ιορδανία, το Πακιστάν, την Αίγυπτο και το Ιράν καταδίκασαν τη γαλλική θέση και την υπεράσπιση των γελοιογραφιών του Μωάμεθ από τον Macron, τα οποία θεωρούνται βλασφημία στο Ισλάμ.

Ο Erdogan ζήτησε μποϊκοτάζ των γαλλικών προϊόντων την ημέρα που η λίρα, έφτασε σε ιστορικό χαμηλό, κινούμενη στα 8 έναντι του δολαρίου για πρώτη φορά. «Οι τουρκικές αρχές έχουν ξοδέψει περίπου 134 δισεκατομμύρια δολάρια τους τελευταίους 18 μήνες για να στηρίξουν το νόμισμα, σύμφωνα με εκτίμηση της Goldman Sachs», σημείωσαν οι Financial Times. «Αυτή η προσπάθεια έχει ένα βαρύ τίμημα σε ξένα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας, με αποτέλεσμα ο οργανισμός αξιολόγησης Moody’s να προειδοποιήσει τον περασμένο μήνα την Άγκυρα πως «είχε  σχεδόν εξαντλήσει  τα κεφάλαια που θα της επέτρεπαν να ξορκίσει μια πιθανή κρίση ισοζυγίου πληρωμών».

Πρόσφατες εμπλοκές πολεμικού χαρακτήρα της Άγκυρας – συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξής της στο Αζερμπαϊτζάν σε μάχες με τις αρμενικές δυνάμεις, της στήριξης με όπλα και μισθοφόρους μιας από τις αντιμαχόμενες πλευρές στη Λιβύη, και η τεταμένη αντιπαράθεση με τις κυβερνήσεις της Ελλάδας και της Κύπρου σχετικά με τα δικαιώματα έρευνας και γεωτρήσεων σε τμήματα της ανατολικής Μεσογείου – εξασφαλίζουν στον Erdogan το όχημα που κατευθύνει τις εθνικιστικές ενέργειες και εκτονώνει τις αντιδράσεις μακριά από τα εσωτερικά προβλήματα. Στη διαμάχη με τον Macron, είναι σχεδόν η πρώτη φορά που ο Ερντογάν μπλέκεται με έναν Δυτικοευρωπαίο ηγέτη για να διεγείρει τα πάθη των υποστηρικτών του.

«Ανεξάρτητα από το πόσο απογοητευμένη είναι η Δύση με τις τακτικές εκφοβισμού του Erdogan, οι δυτικές χώρες δεν θα μπορούσαν να συμφωνήσουν σε μια ουσιαστική απάντηση που θα άλλαζε τη συμπεριφορά του», δήλωσε ο Gonul Tol, του Ινστιτούτου Μέσης Ανατολής στο Today’s WorldView. «Έτσι, ο Erdogan δεν βλέπει κανένα λόγο να αλλάξει πορεία. Όσο βλέπει ευκαιρίες να καταθέτει τα εθνικιστικά και ισλαμικά διαπιστευτήριά του και να τονώνει την εθνική υπερηφάνεια, θα συνεχίσει να παίζει το παιχνίδι του».

Ο Macron έχει επίσης προφανή, εγχώρια κίνητρα. Οι κινήσεις του για ρύθμιση της πρακτικής άσκησης της πίστης του Ισλάμ στη Γαλλία μπορεί να τον βοηθήσουν να ξεπεράσει την ξενοφοβική ακροδεξιά της Γαλλίας. Ταυτόχρονα, η ανάδειξή του ως επικεφαλής ανταγωνιστή του Erdogan μπορεί να ενισχύσει την εικόνα που θέλει να προβάλει ως πρωταθλητή των  ευρωπαϊκών συμφερόντων στην παγκόσμια σκηνή. Πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες συσπειρώθηκαν γύρω από τον Γάλλο πρόεδρο, οργισμένοι με τη ρητορική του Erdogan.

«Ο Macron βλέπει μια ολοένα και πιο αυταρχική και επιθετική Τουρκία να απειλεί την ευρωπαϊκή ασφάλεια… και πιστεύει ότι οι Ευρωπαίοι πρέπει να ανταποκριθούν», δήλωσε ο Benjamin Haddad του Ατλαντικού Συμβουλίου στο Today’s WorldView. «Αυτός είναι ο αγώνας που ονειρεύονταν και οι δύο», συμπληρώνει ο Asli Aydintasbas, συνεργάτης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων. «Ο ένας στον άλλο, ο Macron και ο Erdogan βρήκαν τον ιδανικό εχθρό. Αυτή η διαμάχη λειτουργεί και για τους δύο ηγέτες με κάποιο περίεργο τρόπο, τόσο στο εσωτερικό όσο και ως προς την επιρροή που προσπαθούν να ασκήσουν στο εξωτερικό». 

Πράγματι, μπορεί να το βρίσκουν πιο βολικό να μάχονται ο ένας τον άλλο παρά να αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις στο κατώφλι τους. Ο Erdogan θα μπορούσε σύντομα να βρεθεί αντιμέτωπος με τις συνέπειες της υπερφίαλης εξωτερικής πολιτικής του, μετά από ένα χρόνο επιθετικών περιπετειών στη γειτονιά της Τουρκίας. Ο Macron, εν τω μεταξύ, ξεκινά μια κάπως δονκιχωτική περιπέτεια στο εσωτερικό, σύμφωνα με τον James McAuley της Washington Post.

«Αντί να αντιμετωπίσει την αποξένωση των Γάλλων Μουσουλμάνων, ειδικά στα περιαστικά γκέτο της Γαλλίας, που οι εμπειρογνώμονες συμφωνούν σε γενικές γραμμές πως είναι η βασική αιτία που αφήνει κάποια άτομα έκθετα στη ριζοσπαστικοποίηση και τη βία – η κυβέρνηση στοχεύει να επηρεάσει την πρακτική μιας θρησκευτικής πίστης 1.400 ετών, με σχεδόν 2 δισεκατομμύρια, κατά πλειοψηφία, ειρηνικούς οπαδούς σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων δεκάδων εκατομμυρίων στη Δύση. Είναι μια περίεργη απάντηση στο πρόβλημα», πρόσθεσε ο έγκριτος δημοσιογράφος.

Οι εξελίξεις θα δείξουν αν και πόσο, θα ωφελήσει πολιτικά, η σύγκρουση τους δυο ηγέτες μακροπρόθεσμα. Δεν χρειάζεται να αναφερθεί με ποια πλευρά συμπαρατάσσεται η χώρα μας.

Πηγή: The Washington Post

Πηγή: Zougla.gr

Μπορεί επίσης να σας αρέσει