Πες μου πώς νιώθεις (ναι, αλήθεια!)

Τι σχέση μπορεί να έχει η έκφραση των συναισθημάτων με τη δύναμη και την ανθεκτικότητα μιας σχέσης; Η αλήθεια είναι… τα πάντα. Το να μπορείς να εκφράζεσαι συναισθηματικά, να ανοιχτείς, να δείξεις ποιος είσαι πραγματικά, είναι ο μόνος δρόμος για βαθιά σύνδεση και αληθινή οικειότητα.

Θυμάμαι ένα ζευγάρι που είχα δει πριν από καιρό. Εκείνη είχε ζήσει πολλά δύσκολα πράγματα στη ζωή της – κακοποίηση στην παιδική ηλικία, μια σκληρή, τοξική σχέση με έναν ναρκισσιστή σύζυγο, που ευτυχώς, με πολλή προσπάθεια, είχε καταφέρει να τον αφήσει πίσω της. Και βρέθηκε σε μια νέα σχέση, με έναν πραγματικά αξιόλογο άνθρωπο. Ήρθαν μαζί για θεραπεία γιατί το πρόβλημά τους ήταν ότι καβγάδιζαν πολύ. Στην πραγματικότητα, όμως, η ρίζα του προβλήματος ήταν ότι η κοπέλα δυσκολευόταν πολύ να εκφράσει τα συναισθήματά της.

Είχε μάθει να προστατεύεται. Όταν έχεις ζήσει με κάποιον που χρησιμοποιεί τα λόγια σου εναντίον σου, μαθαίνεις να μη μιλάς. Να κρατάς τα πάντα μέσα σου. Ακόμα και τα πιο απλά πράγματα – όπως ένα «πώς ήταν η μέρα σου;» – την τρόμαζαν. Δεν ήταν ότι δεν ήθελε να μιλήσει. Ήταν ότι φοβόταν να ανοιχτεί. Κι έτσι η σιωπή έμπαινε ανάμεσά τους, δημιουργούσε απόσταση, και κάθε συζήτηση κατέληγε σε ένταση.

Το ζήτημα, λοιπόν, δεν ήταν ότι “δεν τα πήγαιναν καλά” ή ότι “είχαν επικοινωνιακά προβλήματα”. Ήταν ότι δεν υπήρχε εμπιστοσύνη – κι όπου δεν υπάρχει εμπιστοσύνη, δεν υπάρχει πραγματική σύνδεση. Και χωρίς σύνδεση, καμία σχέση δεν μπορεί να ανθίσει. Δεν μπορεί να υπάρξει οικειότητα, αλληλοστήριξη, επικοινωνία, εξέλιξη. Και κυρίως: ο άλλος δεν μπορεί να σε στηρίξει ή να σε καταλάβει αν δεν του δείξεις τι πραγματικά νιώθεις.

Όταν εκφράζουμε τα συναισθήματά μας, δεν κάνουμε μόνο εξομολόγηση. Δίνουμε στον άλλον τον χάρτη για να μας καταλάβει. Του δείχνουμε ποιοι είμαστε, τι έχουμε ανάγκη, πώς μπορεί να είναι δίπλα μας με τρόπο ουσιαστικό. Το «εγώ σήμερα ένιωσα χαρά» ή το «στεναχωρήθηκα όταν…» δεν είναι απλές φράσεις. Είναι προσκλήσεις για σύνδεση και συντροφικότητα.

Υπάρχει ένα συναίσθημα που το πρόγραμμα όλων μας έχει ρυθμισμένο να εκφράζεται πρώτο και είναι βαθιά αρνητικό: ο θυμός. Αν κρατάς τα πάντα μέσα σου, αν τα συναισθήματά σου παραμένουν για καιρό ανείπωτα, ο τρόπος που τελικά θα εκδηλωθούν είναι μέσω του θυμού. Γι’ αυτό είναι τόσο σημαντικό να μάθουμε να διαχειριζόμαστε και να εκφράζουμε τα συναισθήματά μας με υγιείς τρόπους. Αν δεν το κάνουμε, τότε το προεπιλεγμένο μας «λογισμικό» ως άνθρωποι είναι να οδηγούμαστε σε βαθύ θυμό και απογοήτευση.

Η έκφραση των συναισθημάτων, όμως, δεν είναι μόνο για τις δύσκολες στιγμές. Είναι και για τις όμορφες. Πρέπει να φτάσουμε σ’ ένα σημείο όπου ολόκληρο το φάσμα της ανθρώπινης εμπειρίας – η χαρά, η αγάπη, η ευτυχία – μπορεί να εκφράζεται. Γιατί αν δεν εκφραστεί, θα βγει στην επιφάνεια με αρνητικούς τρόπους. Προσωπικά, μιλώ ανοιχτά στους ανθρώπους που αγαπώ. Τους λέω ότι τους εκτιμώ, ότι με συγκινούν, ότι είναι πολύτιμοι για μένα. Αλλά το να είμαι ειλικρινής σημαίνει επίσης ότι μπορώ να πω και τα δύσκολα. Να πω «με πείραξε αυτό που έγινε», «ένιωσα απογοήτευση», «θα ήθελα να το δούμε μαζί». Όχι για να κάνω επίθεση ή να σε πληγώσω, αλλά για να σε αφήσω να με δεις. Και η αλήθεια χτίζει γέφυρες – όταν λέγεται με αγάπη.

Η ευαλωτότητα δεν είναι αδυναμία. Είναι θάρρος. Είναι δώρο. Κι αν θέλεις μια σχέση που να αντέχει στο χρόνο, που να έχει βάθος και νόημα, δεν υπάρχει άλλος δρόμος πέρα από αυτόν: να δείχνεις τι νιώθεις. Να μην κρατάς τα πάντα μέσα σου. Να αφήνεις χώρο στον άλλον να σε γνωρίσει, να σε καταλάβει, να σε στηρίξει.

Οπότε σήμερα, τόλμησε κάτι μικρό. Πες στον άνθρωπό σου τι νιώθεις. Πες του πόσο τον εκτιμάς. Και πες του κι αυτό που θα ήθελες να αλλάξει – με φροντίδα, χωρίς επίθεση. Γιατί έτσι χτίζονται οι δυνατές σχέσεις: με αλήθεια, με αγάπη και με τη γενναιότητα να ανοιχτείς.

Ιουλία Καζάνα-McCarthy

Δρ. Κοινωνιολογίας (University of Surrey, UK)

Πιστοποιημένη Life Coach (International Coaching Federation, ICF)

Solution Focused Θεραπεύτρια (BRIEF & The Solution Focused Universe)